
Terug naar het overzicht
28 september 2025
Datalek bij Clinical Diagnostics – Wake-up call voor Nederlandse zorg
Een ernstige cyberaanval bij het laboratorium Clinical Diagnostics (Eurofins) heeft geleid tot één van de grootste datalekken in de Nederlandse zorg: gevoelige medische gegevens van ten minste 485.000 vrouwen zijn buitgemaakt, van uitstrijkjes tijdens het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker tot andere huisartsenonderzoeken. Inmiddels blijkt het lek veel groter dan aanvankelijk bekend: mogelijk zijn tot wel 941.000 vrouwen getroffen, inclusief gegevens van huid-, urine- en andere onderzoeken.
Deze gebeurtenis is een wake-up call voor de Nederlandse zorg: juridische kaders zoals de AVG (GDPR) en NEN7510 zijn onvoldoende als organisatiebrede beveiliging ontbreekt. Bij ALTA-ICT zien we dit niet als een incident, maar als symptoom van een breder probleem.
In deze blog analyseren we:
-
Wat er is gebeurd en waarom het zo ernstig is
-
Hoe de aanval precies verliep
-
Recente ontwikkelingen rondom het lek
-
Welke stappen Nederlandse zorginstellingen direct moeten zetten
-
Hoe ALTA-ICT organisaties ondersteunt, inclusief meetbare ROI en AVG-compliance
Wat is er gebeurd?
In juli 2025 werd het Rijswijkse laboratorium Clinical Diagnostics slachtoffer van een ransomware-aanval door hackersgroep Nova. Direct daarna werd een deel van de data – ongeveer 100 MB – op het dark web gepubliceerd als bewijs van de hack. Deze set betroffen gegevens van circa 53.516 mensen, inclusief namen, bsn’s en medische uitslagen.
Als reactie op betaling van hoogstwaarschijnlijk miljoenen euro’s aan losgeld zou de groep hebben gedreigd verdere publicatie te stoppen. Alleen blijkt de dreiging niet te zijn verdwenen: Nova stelde dat de kliniek “afspraken heeft geschonden” en heeft opnieuw een ultimatum gesteld via een aftelklok voor aanvullende eisen.
Recentelijk beloven de hackers dat de data verwijderd is én dat er geen verdere publicatie volgt. De Autoriteit Persoonsgegevens en Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onderzoeken nu de gang van zaken bij Clinical Diagnostics.
Het incident toont de harde realiteit: zelfs met AVG/NEN-compliance is een zorginstelling nog steeds kwetsbaar door onvoldoende implementaties, traag incidentmanagement en gebrek aan crisiscommunicatie.
Waarom is deze aanval zo zorgelijk?
-
Privacyrisico’s & identiteitsfraude
Gevoelige medische gegevens gecombineerd met BSN’s en adressen vormen een potentieel goudmijn voor identiteitsfraude, chantage en phishing. -
Vertrouwensbreuk en reputatieschade
Een dergelijk lek schaadt het vertrouwen in bevolkingsonderzoeken en zorginstanties – met blijvende impact op deelname en medewerking. -
Compliance en aansprakelijkheid
Vertraagde melding (pas na een maand) schendt de AVG-norm voor melding binnen 72 uur. Dit kan leiden tot boetes, claims en maatschappelijke verontwaardiging. -
Losgeld-fenomeen normaliseren
Ondanks waarschuwingen van toezichthouders betalen organisaties losgeld – wat ransomware steeds winstgevender maakt. -
Structurele lacunes in cybersecurity
Van wachtwoordbeleid tot monitoring, incidentresponse en dataminimalisatie: inadequate maatregelen liggen aan de basis van dit soort incidenten.
Actuele status en stappen nu
-
Grootte van het lek is groter dan verwacht: tot 941.000 deelnemers mogelijk getroffen.
-
Onderzoek en communicatie: Brieven worden verstuurd naar alle betrokkenen, ook vrouwen die eerder al geïnformeerd waren.
-
Toezicht en sancties: IGJ en AP onderzoeken Clinical Diagnostics; mogelijk volgt bestuurlijke of juridische actie.
-
Wat nu? Zorginstellingen moeten direct:
-
Dataminimalisatie toepassen
-
Real-time monitoring + 24/7 SOC inzetten
-
Preventieve audits conform NEN7510 + privacy-by-design implementeren
-
Crisiscommunicatie en incident response voorbereiden
-
Awareness-programma’s voor zorgpersoneel implementeren
-
Hoe ALTA-ICT organisaties helpt (met meetbare ROI)
Bij ALTA-ICT B.V. bieden we:
-
Risicoanalyse & preventieve audits volgens NEN7510 & ISO27001
-
24/7 detectie & respons op verdachte datastromen
-
Privacy-by-Design implementatie conform AVG, NEN7510 en zorgspecifieke richtlijnen
-
Awareness-programma’s voor medewerkers – ondersteund met meetbare KPI’s
-
Proactieve aanpak: niet wachten tot het fout gaat, maar aantoonbaar in control zijn
Meetbare ROI voorbeelden:
-
Preventieve audit + patching → 80% minder kans op kwetsbaarheden
-
Awareness training → 60% reductie phishing-incidenten
-
SOC-monitoring → Detectietijd van dagen naar <30 minuten
-
Privacy-by-Design proces → Juridische gemoedsrust bij inspecties
FAQ
Wat moet ik doen als mijn gegevens gelekt zijn?
Blijf alert op phishing. Controleer communicatie zelf en bel nooit direct terug op een verdachte oproep.
Mag een zorginstelling losgeld betalen?
Toezichthouders adviseren niet te betalen. Privacy en reputatie staan op het spel, en betaling garandeert geen verwijdering van data.
Hoeveel data is er gestolen?
Nova claimt 300 GB gestolen data. Slechts 100 MB is gepubliceerd, maar mogelijk zijn tot 941.000 dossiers betrokken.
Onderzoekt de overheid dit?
Ja: IGJ en AP doen onderzoek naar Clinical Diagnostics’ informatiebeveiliging en meldingspraktijken.
Conclusie
Het datalek bij Clinical Diagnostics is een harde wake-up call: zelfs met bestaande wetgeving als AVG en NEN7510 is de zorgsector kwetsbaar door fouten in daadwerkelijke implementatie. Organisaties in Nederland moeten nu actie ondernemen – niet reactief, maar proactief, met aantoonbare technische en organisatorische controle.
ALTA-ICT staat klaar om te helpen: van preventieve audits tot respons, van privacy-by-design tot gedragsverandering—altijd met een focus op meetbare ROI.
Neem contact op voor een vrijblijvende risico-audit of consultatie. Samen zorgen we dat jouw organisatie geen volgende “wake-up call” wordt.
Referentie
¹https://www.linkedin.com/posts/altaict_altaict-zorg-cybersecurity-activity-7363449703004266496-5AnR
Meer weten?

Gerelateerde
blogs
Tech Updates: Microsoft 365, Azure, Cybersecurity & AI – Wekelijks in je Mailbox.

![Gevoelige gegevens in AI-chat, Teams en WhatsApp: het moment vóór verzenden / Hero Voor Verzenden.html HTML maak synccommanodo Je stuurde de HTML-bron, niet de PNG. Ik heb die HTML zelf gerenderd en het resultaat bekeken. Het beeld is akkoord. Wat ik heb gecontroleerd Maat en fonts: exact 1200x900. Halogen 900 en Bilo 300 en 500 laden uit het bestand zelf, zonder vervangend lettertype. Inhoud: kicker “BLOG · VOOR VERZENDEN”, de kop in wit en limoengroen, en de chatkaart met “dossier” omlijnd en het label “gevoelig”. Er is geen maskering en er staan geen merknamen in. Opmaak: de kop raakt de kaart niet en de certificeringsregel is volledig. Randen: de hoekpixels zijn paars, niet de controlekleur #160a2e. Er is dus geen rand van de pagina mee geëxporteerd. Het PNG-bestand gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png heb ik je gestuurd. Zet het in je Downloads en draai dan: powershell cd C:\repos\ALTA-ICT git pull --rebase $b = "docs\Projecten\social-campagnes\Week 43 - Voor Verzenden\Blog" $f = Get-Item "$env:USERPROFILE\Downloads\gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png" Add-Type -AssemblyName System.Drawing $i = [System.Drawing.Image]::FromFile($f.FullName); "{0}x{1}" -f $i.Width, $i.Height; $i.Dispose() Copy-Item $f.FullName "$b\" -Force git add -- "$b\gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png" git diff --cached --name-only git commit -m "Blog 43: bloghero gevoelige gegevens voor verzenden" git log origin/master..master --oneline Verwachting: 1200x900, dan één bestandsnaam, daarna één of twee commits. Twee commits als de editie 15-hero nog niet gepusht is. Plak de output terug, daarna push je. In WordPress, bij blog 43: Uitgelichte afbeelding: upload dit bestand, met de alt-tekst uit de plakklaar. Controleer na het uploaden dat de bestandsnaam geen -1 heeft gekregen. De kanaalvarianten van blog 43 maak je pas als de blog live staat. De prompt staat in de plakklaar. geef me blog 43 om te maken zoals het moet in wordpress Hieronder staat alles voor WordPress, in de volgorde van de editor. Ik gebruik variant B, zonder test. Plak elke HTML in het tabblad Tekst en schakel nooit over naar Visueel. 1. Nieuw bericht Ga naar Berichten, Nieuw bericht. 2. Titel Gevoelige gegevens in AI-chat, Teams en WhatsApp: het moment vóór verzenden 3. Veld Introductie (tabblad Tekst) html Bij een datalek denk je aan een hacker. In de praktijk begint het vaak met Ctrl+V: een stuk uit een dossier in de verkeerde chat, de verkeerde mail, of een AI-tool die de tekst "even netjes maakt". Er is geen kwade wil. Er is haast, en een knop die te dichtbij zit. Deze blog gaat over dat ene moment vlak voor verzenden: wat kun je dan nog tegenhouden, en wie ziet het? 4. Veld Omschrijving (tabblad Tekst) html Waar Microsoft 365 ophoudt In de blog over Microsoft Purview zag je wat Business Premium al beschermt: mail en de bestanden in OneDrive en SharePoint. Een bestand dat je in Teams deelt, valt daar ook onder. Het chatbericht in Teams niet. DLP voor Teams-chat vraagt volgens Microsoft een E5-licentie. En een AI-chat in de browser of een app op de laptop ziet Microsoft helemaal niet. AI-chat en geheimhouding Een medewerker plakt een brief aan een cliënt in een gratis AI-chat, met zijn privéaccount, om hem beter te formuleren. Naam, adres en de reden van het dossier gaan mee, naar een dienst waarmee je organisatie geen verwerkersovereenkomst heeft. Verbieden werkt slecht. De tool blijft handig, en wie hem niet mag gebruiken, gebruikt hem stiekem. Beter: weten welke AI-tools je team gebruikt, en per tool afspreken wat erin mag. WhatsApp is geen dossier De wijkverpleegkundige stuurt een foto naar de collega die de dienst overneemt. De installateur appt de klant een offerte met diens adres. Het werkt snel, en het gebeurt vaak op een privételefoon. Daarmee staan zakelijke gegevens op een apparaat dat de organisatie niet beheert, in een app die ze niet kan archiveren. Vertrekt de medewerker, dan vertrekken de gesprekken mee. Een alternatief moet net zo snel zijn, anders gebruikt niemand het. Een waarschuwing op het juiste moment Een training over datalekken vergeet je in een week. Een melding op het moment van verzenden niet. In Outlook kan Microsoft 365 dat al: staat er een gevoelig gegeven in een mail, dan verschijnt bovenaan een melding nog voor de mail vertrekt. Voor chat en voor apps buiten Microsoft heb je daarvoor software op het apparaat nodig. Beschermen zonder meekijken Elke vorm van datalekpreventie roept bij medewerkers en ondernemingsraad één vraag op: leest de werkgever mee? Stel die vraag zelf, vóór je iets kiest. Een melding per soort gegeven is genoeg om een lek te voorkomen. Namen en berichtinhoud zijn daarvoor niet nodig. Begin met een AI-overzicht Je hoeft niet met software te beginnen. Begin met een lijst van de AI-tools die je team gebruikt, waarvoor, en met welke gegevens. Vaak staan er tools op die niemand had verwacht. De Europese AI-verordening legt de markering van AI-output bij de aanbieders. Sinds augustus moeten zij wat hun AI maakt machineleesbaar markeren; voor tools die al eerder op de markt waren, loopt de overgang tot 2 december. Dat is hun plicht. Jouw taak is weten wat je gebruikt. Het AI-Register geeft geen juridisch oordeel. Wel maakt het in ongeveer tien minuten een overzicht van je AI-tools met de transparantieteksten, als drie documenten in je mail. Zo doen wij het We beginnen met het AI-overzicht en de afspraken per tool. Daarna zetten we Purview aan voor mail en bestanden. Het gat buiten Microsoft vullen we met datalekpreventie op het apparaat, als add-on bij de moderne werkplek. We werken zelf onder ISO 27001:2023, ISO 9001:2015 en NEN 7510:2024. Veelgestelde vragen Mag een medewerker een AI-chat gebruiken voor werk? Dat bepaal je zelf, per tool. Leg vast welke tools mogen en welke gegevens er niet in horen. Een zakelijk abonnement met een verwerkersovereenkomst is iets anders dan een gratis versie met een privéaccount. Beschermt Business Premium Teams? Bestanden die je in Teams deelt wel, want die staan in SharePoint of OneDrive. Het chatbericht zelf niet; daarvoor vraagt Microsoft E5. Moet ik AI-output zelf markeren? De markering van AI-output is een plicht van de aanbieder van de AI-tool. Voor jou telt dat je weet welke tools je gebruikt en wat je erin stopt. Conclusie Het lek begint met plakken, niet met een hacker. Microsoft 365 beschermt mail en bestanden; de chat, de AI-tool en de app op de laptop vallen erbuiten. Begin met een overzicht van wat je team gebruikt en spreek per tool af wat erin mag. Wil je het moment vóór verzenden bespreken? Plan een gesprek met ALTA-ICT. 5. CTA-knop (als je thema een knopveld heeft) Tekst: Het moment vóór verzenden bespreken Link: https://alta-ict.nl/contact?utm_source=blog&utm_medium=referral&utm_campaign=voorverzenden&utm_content=blog43-cta 6. Uittreksel Een datalek begint vaak niet bij een hacker, maar bij plakken. Wat er gebeurt als een medewerker gegevens in een AI-chat, een Teams-chat of WhatsApp zet, waar Microsoft 365 ophoudt, en waarom je begint met een overzicht van de AI die je team gebruikt. 7. Categorie: Beveiliging. Zet geen andere categorie aan. 8. Uitgelichte afbeelding Upload gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png. Controleer daarna dat de bestandsnaam in de mediabibliotheek geen -1 heeft gekregen. Alt-tekst: Hero bij de blog over gevoelige gegevens vóór verzenden: een chatinvoerveld met de zin Hierbij het dossier van de cliënt, waarin het woord dossier omlijnd is en gemarkeerd als gevoelig.](/media/uploads/2026/10/gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png?width=600)


