
Terug naar het overzicht
13 januari 2024
De Risico’s van Shadow IT en Hoe ALTA-ICT Kan Helpen
Shadow IT is een veelvoorkomend fenomeen waarbij medewerkers hun eigen tools, software of apparaten gebruiken zonder goedkeuring van de IT-afdeling. Deze praktijk kan leiden tot aanzienlijke veiligheidsrisico’s voor organisaties.
Wat is Shadow IT?
Shadow IT, ook wel bekend als Rogue IT of Stealth IT, is een term die gebruikt wordt voor alle IT-middelen die binnen een bedrijf door de werknemers gebruikt worden, maar buiten het beheer van de IT-afdeling vallen. Met andere woorden alle applicaties, cloud services en hardware dat die niet goedgekeurd werd door uw IT-departement. De IT-verantwoordelijke is hier vaak niet van op de hoogte, waardoor er geen zekerheid is of de software wel ondersteund wordt of veilig is. Dit maakt de kans op onofficiële datastromen groter, waardoor het moeilijker wordt te voldoen aan de data compliance regelgeving.
Shadow IT ontstaat wanneer medewerkers niet-goedgekeurde tools en software downloaden en gebruiken om hun werk efficiënter of gemakkelijker te maken. Dit kan variëren van betrouwbare projectmanagementtools zoals Slack of Trello, tot applicaties met beveiligingslekken zoals WeTransfer of Google Docs. Deze acties creëren kwetsbaarheden in de cyberbeveiliging van een organisatie, omdat de IT-afdeling geen controle heeft over de toegang, het gebruik en de opslag van de gegevens. Bovendien kunnen deze tools in strijd zijn met de privacywetgeving of de sectorale normen. Shadow IT kan leiden tot datalekken, malware-infecties, juridische problemen of reputatieschade.
Shadow IT is een veelvoorkomend fenomeen in diverse sectoren, zowel in kleine private ondernemingen, als in sterk gereguleerde politieke, financiële of gezondheidsorganisaties. Shadow IT bestaat al langer, maar de laatste jaren zien we een enorme stijging, die samenhangt met de introductie van cloud computing en de trend van BYOD (Bring Your Own Device). Door de coronacrisis en het toegenomen thuiswerken is Shadow IT nog meer in opmars, omdat medewerkers vaak hun eigen apparaten of software gebruiken om verbonden te blijven met hun collega’s en klanten.

De Zogenaamde ‘Voordelen’ van Shadow IT
Sommige medewerkers of managers zien Shadow IT als een manier om de productiviteit, innovatie of flexibiliteit te verhogen. Ze denken dat ze sneller en beter kunnen werken met hun eigen gekozen tools en software, zonder afhankelijk te zijn van de IT-afdeling. Ze beweren dat Shadow IT kosten bespaart, omdat ze geen licenties of onderhoud hoeven te betalen voor de officiële IT-middelen. Ze geloven ook dat Shadow IT bedrijfsprocessen stroomlijnt, omdat ze minder tijd kwijt zijn aan het aanvragen, installeren of updaten van de IT-oplossingen die ze nodig hebben.
Deze vermeende voordelen van Shadow IT wegen echter niet op tegen de enorme risico’s die het met zich meebrengt. Shadow IT kan namelijk ernstige gevolgen hebben voor de cyberbeveiliging, de compliance, de efficiëntie en de reputatie van een organisatie. Ongeautoriseerde software kan op elk moment kwaadaardig worden, bijvoorbeeld door malware, ransomware, phishing of spyware. Dit kan leiden tot datalekken, diefstal, sabotage of chantage. Bovendien leidt Shadow IT tot een gebrek aan zichtbaarheid voor de IT-afdeling, die geen controle heeft over de toegang, het gebruik en de opslag van de gegevens. Dit maakt het moeilijker om de IT-infrastructuur te beheren, te beveiligen en te optimaliseren. Het verhoogt ook het risico op ernstige cyberaanvallen, die de continuïteit, de betrouwbaarheid en de integriteit van de IT-systemen kunnen verstoren.
Hoe Stop en Voorkom Je Shadow IT?
Om Shadow IT tegen te gaan, moeten IT-afdelingen beveiligingscontroles implementeren die het gebruik van ongeautoriseerde software door werknemers beperken. Application allowlisting en containment tools zijn effectief om ongeautoriseerde software te stoppen.
De Rol van ALTA-ICT in het Bestrijden van Shadow IT
ALTA-ICT biedt een doeltreffende strategie om Shadow IT te bestrijden, inclusief zero trust endpoint protection. Door het inzetten van oplossingen zoals Application Allowlisting en geavanceerde beveiligingstechnologieën, helpt ALTA-ICT bij het opsporen en blokkeren van niet-goedgekeurde software, waardoor uw organisatie wordt versterkt en een Zero Trust-kader wordt opgebouwd.
Hoewel Shadow IT aanzienlijke risico’s met zich meebrengt, zijn deze met de juiste gereedschappen en benaderingen, zoals die van ALTA-ICT, effectief te beheren. We nodigen u van harte uit om contact op te nemen voor een vrijblijvend adviesgesprek.
Meer weten?

Gerelateerde
blogs
Tech Updates: Microsoft 365, Azure, Cybersecurity & AI – Wekelijks in je Mailbox.


![Gevoelige gegevens in AI-chat, Teams en WhatsApp: het moment vóór verzenden / Hero Voor Verzenden.html HTML maak synccommanodo Je stuurde de HTML-bron, niet de PNG. Ik heb die HTML zelf gerenderd en het resultaat bekeken. Het beeld is akkoord. Wat ik heb gecontroleerd Maat en fonts: exact 1200x900. Halogen 900 en Bilo 300 en 500 laden uit het bestand zelf, zonder vervangend lettertype. Inhoud: kicker “BLOG · VOOR VERZENDEN”, de kop in wit en limoengroen, en de chatkaart met “dossier” omlijnd en het label “gevoelig”. Er is geen maskering en er staan geen merknamen in. Opmaak: de kop raakt de kaart niet en de certificeringsregel is volledig. Randen: de hoekpixels zijn paars, niet de controlekleur #160a2e. Er is dus geen rand van de pagina mee geëxporteerd. Het PNG-bestand gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png heb ik je gestuurd. Zet het in je Downloads en draai dan: powershell cd C:\repos\ALTA-ICT git pull --rebase $b = "docs\Projecten\social-campagnes\Week 43 - Voor Verzenden\Blog" $f = Get-Item "$env:USERPROFILE\Downloads\gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png" Add-Type -AssemblyName System.Drawing $i = [System.Drawing.Image]::FromFile($f.FullName); "{0}x{1}" -f $i.Width, $i.Height; $i.Dispose() Copy-Item $f.FullName "$b\" -Force git add -- "$b\gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png" git diff --cached --name-only git commit -m "Blog 43: bloghero gevoelige gegevens voor verzenden" git log origin/master..master --oneline Verwachting: 1200x900, dan één bestandsnaam, daarna één of twee commits. Twee commits als de editie 15-hero nog niet gepusht is. Plak de output terug, daarna push je. In WordPress, bij blog 43: Uitgelichte afbeelding: upload dit bestand, met de alt-tekst uit de plakklaar. Controleer na het uploaden dat de bestandsnaam geen -1 heeft gekregen. De kanaalvarianten van blog 43 maak je pas als de blog live staat. De prompt staat in de plakklaar. geef me blog 43 om te maken zoals het moet in wordpress Hieronder staat alles voor WordPress, in de volgorde van de editor. Ik gebruik variant B, zonder test. Plak elke HTML in het tabblad Tekst en schakel nooit over naar Visueel. 1. Nieuw bericht Ga naar Berichten, Nieuw bericht. 2. Titel Gevoelige gegevens in AI-chat, Teams en WhatsApp: het moment vóór verzenden 3. Veld Introductie (tabblad Tekst) html Bij een datalek denk je aan een hacker. In de praktijk begint het vaak met Ctrl+V: een stuk uit een dossier in de verkeerde chat, de verkeerde mail, of een AI-tool die de tekst "even netjes maakt". Er is geen kwade wil. Er is haast, en een knop die te dichtbij zit. Deze blog gaat over dat ene moment vlak voor verzenden: wat kun je dan nog tegenhouden, en wie ziet het? 4. Veld Omschrijving (tabblad Tekst) html Waar Microsoft 365 ophoudt In de blog over Microsoft Purview zag je wat Business Premium al beschermt: mail en de bestanden in OneDrive en SharePoint. Een bestand dat je in Teams deelt, valt daar ook onder. Het chatbericht in Teams niet. DLP voor Teams-chat vraagt volgens Microsoft een E5-licentie. En een AI-chat in de browser of een app op de laptop ziet Microsoft helemaal niet. AI-chat en geheimhouding Een medewerker plakt een brief aan een cliënt in een gratis AI-chat, met zijn privéaccount, om hem beter te formuleren. Naam, adres en de reden van het dossier gaan mee, naar een dienst waarmee je organisatie geen verwerkersovereenkomst heeft. Verbieden werkt slecht. De tool blijft handig, en wie hem niet mag gebruiken, gebruikt hem stiekem. Beter: weten welke AI-tools je team gebruikt, en per tool afspreken wat erin mag. WhatsApp is geen dossier De wijkverpleegkundige stuurt een foto naar de collega die de dienst overneemt. De installateur appt de klant een offerte met diens adres. Het werkt snel, en het gebeurt vaak op een privételefoon. Daarmee staan zakelijke gegevens op een apparaat dat de organisatie niet beheert, in een app die ze niet kan archiveren. Vertrekt de medewerker, dan vertrekken de gesprekken mee. Een alternatief moet net zo snel zijn, anders gebruikt niemand het. Een waarschuwing op het juiste moment Een training over datalekken vergeet je in een week. Een melding op het moment van verzenden niet. In Outlook kan Microsoft 365 dat al: staat er een gevoelig gegeven in een mail, dan verschijnt bovenaan een melding nog voor de mail vertrekt. Voor chat en voor apps buiten Microsoft heb je daarvoor software op het apparaat nodig. Beschermen zonder meekijken Elke vorm van datalekpreventie roept bij medewerkers en ondernemingsraad één vraag op: leest de werkgever mee? Stel die vraag zelf, vóór je iets kiest. Een melding per soort gegeven is genoeg om een lek te voorkomen. Namen en berichtinhoud zijn daarvoor niet nodig. Begin met een AI-overzicht Je hoeft niet met software te beginnen. Begin met een lijst van de AI-tools die je team gebruikt, waarvoor, en met welke gegevens. Vaak staan er tools op die niemand had verwacht. De Europese AI-verordening legt de markering van AI-output bij de aanbieders. Sinds augustus moeten zij wat hun AI maakt machineleesbaar markeren; voor tools die al eerder op de markt waren, loopt de overgang tot 2 december. Dat is hun plicht. Jouw taak is weten wat je gebruikt. Het AI-Register geeft geen juridisch oordeel. Wel maakt het in ongeveer tien minuten een overzicht van je AI-tools met de transparantieteksten, als drie documenten in je mail. Zo doen wij het We beginnen met het AI-overzicht en de afspraken per tool. Daarna zetten we Purview aan voor mail en bestanden. Het gat buiten Microsoft vullen we met datalekpreventie op het apparaat, als add-on bij de moderne werkplek. We werken zelf onder ISO 27001:2023, ISO 9001:2015 en NEN 7510:2024. Veelgestelde vragen Mag een medewerker een AI-chat gebruiken voor werk? Dat bepaal je zelf, per tool. Leg vast welke tools mogen en welke gegevens er niet in horen. Een zakelijk abonnement met een verwerkersovereenkomst is iets anders dan een gratis versie met een privéaccount. Beschermt Business Premium Teams? Bestanden die je in Teams deelt wel, want die staan in SharePoint of OneDrive. Het chatbericht zelf niet; daarvoor vraagt Microsoft E5. Moet ik AI-output zelf markeren? De markering van AI-output is een plicht van de aanbieder van de AI-tool. Voor jou telt dat je weet welke tools je gebruikt en wat je erin stopt. Conclusie Het lek begint met plakken, niet met een hacker. Microsoft 365 beschermt mail en bestanden; de chat, de AI-tool en de app op de laptop vallen erbuiten. Begin met een overzicht van wat je team gebruikt en spreek per tool af wat erin mag. Wil je het moment vóór verzenden bespreken? Plan een gesprek met ALTA-ICT. 5. CTA-knop (als je thema een knopveld heeft) Tekst: Het moment vóór verzenden bespreken Link: https://alta-ict.nl/contact?utm_source=blog&utm_medium=referral&utm_campaign=voorverzenden&utm_content=blog43-cta 6. Uittreksel Een datalek begint vaak niet bij een hacker, maar bij plakken. Wat er gebeurt als een medewerker gegevens in een AI-chat, een Teams-chat of WhatsApp zet, waar Microsoft 365 ophoudt, en waarom je begint met een overzicht van de AI die je team gebruikt. 7. Categorie: Beveiliging. Zet geen andere categorie aan. 8. Uitgelichte afbeelding Upload gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png. Controleer daarna dat de bestandsnaam in de mediabibliotheek geen -1 heeft gekregen. Alt-tekst: Hero bij de blog over gevoelige gegevens vóór verzenden: een chatinvoerveld met de zin Hierbij het dossier van de cliënt, waarin het woord dossier omlijnd is en gemarkeerd als gevoelig.](/media/uploads/2026/10/gevoelige-gegevens-ai-chat-verzenden.png?width=600)

